سردار سرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی فراهانی، یکی از چهرههای برجسته نظامی و استراتژیک جمهوری اسلامی ایران است که بیش از دو دهه، سکان هدایت سازمان پدافند غیرعامل کشور را بر عهده داشته است. او همچنین اخیراً به عنوان دستیار ویژه رئیسجمهور در امور پدافند غیرعامل منصوب شده است. زندگی حرفهای او ترکیبی از سوابق فرماندهی در دوران جنگ ایران و عراق، تحصیلات عالی در علوم استراتژیک، و مواجهه با نوینترین تهدیدات سایبری، زیستی و اقتصادی بوده است.
غلامرضا جلالی فراهانی در سال ۱۳۳۷ متولد شد. پدر او از خواروبارفروشان قدیمی و معتمدین محله تهران نو بود. جلالی خود اظهار داشته است که قبل از انقلاب، به دلیل بیماری پدرش، بار زندگی برای مدتی بر دوش او افتاد. به گونهای که در سال آخر دبیرستان، روزها در مغازه پدر فعالیت میکرد و شبانه به تحصیل میپرداخت. این تجربه باعث شد تا او خیلی زود با چالشهای کسب و کار و شرایط بازار آشنا شود.
در آن سالها، جلالی هیچ دیدگاهی برای انتخاب شغل نظامی در آینده نداشت و بیشتر به دنبال ادامه تحصیل بود. او حتی مدتی را در قم به تحصیل طلبگی گذراند و دو سال در حوزه درس خواند.
در ابتدای انقلاب، غلامرضا جلالی به تهران آمد. فعالیت او در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به توصیه آیتالله جنتی، که در آن زمان مدیر مدرسه او بود، آغاز شد و به سپاه معرفی گردید. وی در طول جنگ ایران و عراق، از اعضای فعال سپاه پاسداران بود.
سردار جلالی در کنار فعالیتهای نظامی، تحصیلات آکادمیک خود را تا بالاترین سطوح پیگیری کرد. او دانشآموخته کارشناس ارشد مهندسی معماری است. همچنین، وی دارای کارشناس ارشد علوم دفاعی است و فارغالتحصیل دوره دکترای علوم استراتژیک میباشد. او تحصیلات خود را در دانشگاههای معتبری چون دانشگاه تهران، دانشگاه امام حسین و دانشگاه عالی دفاع ملی به پایان رسانده است.
سردار سرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی فراهانی، از فرماندهان دوران دفاع مقدس محسوب میشود. بر اساس منابع، او در طول سوابق نظامی خود، مناصب فرماندهی مختلفی را بر عهده داشت، از جمله:
غلامرضا جلالی فعالیت خود را در زمینه پدافند غیرعامل از اوایل دهه ۸۰ شمسی آغاز کرد. این امر پس از صدور فرمان مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم تشکیل سازمانی برای تولیت مباحث پدافند غیرعامل بود، در حالی که نه ساختار، نه قوانین و نه وظایف مشخصی در این زمینه وجود نداشت.
جلالی با تدبیر رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح، مشغول کار بر روی تشکیل ساختار پدافند غیرعامل کشور شد. او در این مسیر تلاش کرد تا مفاهیم علمی مربوط به پدافند غیرعامل را تولید و بازتولید کند و سپس آنها را در دستگاههای اجرایی و نیروهای مسلح پیادهسازی و اجرا نماید.
سردار سرتیپ پاسدار غلامرضا جلالی فراهانی از سال ۱۳۸۴ تاکنون به عنوان رئیس سازمان پدافند غیرعامل کشور فعالیت میکند.
در یکم آبان ماه ۱۴۰۳، دکتر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور وقت، با صدور حکمی، غلامرضا جلالی فراهانی را به سمت دستیار ویژه رئیس جمهور در امور پدافند غیرعامل کشور منصوب کرد.
رئیس جمهور از جلالی خواست تا با اتخاذ رویکردی فعال و سازنده، در راستای گسترش فرهنگ پدافند غیرعامل در کشور اقدام نماید. انتظار میرود وی:
سردار جلالی همواره بر محدودیتهای ساختاری و مالی سازمان متبوع خود تأکید کرده است. به گفته او، سازمان پدافند غیرعامل ایران کوچکترین سازمان پدافند غیرعامل دنیا است و به دلیل محدودیتهای منابع و نیروی انسانی، بیشتر در نقش مشاوره، اطلاعرسانی و آموزش فعالیت میکند.
او تأکید کرد که بودجه عملیاتی سازمان پدافند غیرعامل از دولت حسن روحانی به این طرف صفر بوده است. بودجه جاری این سازمان در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۵۰ میلیارد تومان بود که در مقایسه با نهادهایی مانند سازمان محیط زیست (با بودجه ۸۰۰۰ میلیارد تومانی) بسیار ناچیز است. او تصریح کرد که با این وضعیت یعنی عدم تصویب اعتبار کافی، سازمان را به «گفتاردرمانی» تقلیل داده اند و عملاً بودجهای برای پروژههای پدافندی وجود ندارد.
او معتقد است کشوری که بهطور دائمی با تهدیدات منطقهای روبهرو است، نیازمند ساختار متمرکز، بودجه مناسب و نیروی اجرایی قوی در حوزه پدافند غیرعامل است. او تجربه جنگ اخیر را دلیلی بر این امر دانست که سرمایهگذاری در پایداری زیرساختها تأثیر مستقیم بر توان دفاعی کشور دارد.
برای بهبود وضعیت، سردار جلالی پیشنهاد ایجاد وزارتخانهای به نام «وزارت بحران» را مطرح کرده است که مسئولیت مدیریت حوادث و تهدیدات را بر عهده گیرد و تمامی امکانات، اعتبارات و نیروی انسانی مورد نیاز را در اختیار داشته باشد.
سردار جلالی به دلیل مواضع صریح و گاه بحثبرانگیز خود در خصوص مسائل امنیتی، فناوری و تهدیدات نوین شناخته میشود.
یکی از مهمترین حوزههای مورد تأکید جلالی، امنیت سایبری و نحوه درز اطلاعات به دشمن است.
سردار جلالی بر پایداری زیرساختهای نظامی ایران در مقابل حملات تأکید کرده است:
اظهارات جلالی در خصوص سایر حوزهها نیز واکنشهای گستردهای را به دنبال داشته است:
جلالی بر نقش محوری خانواده به عنوان کوچکترین و مؤثرترین واحد پدافندی تأکید دارد:
جمع بندی
سردار غلامرضا جلالی فراهانی به عنوان یک فرمانده قدیمی سپاه و یک مقام ارشد پدافندی، چهرهای است که در طول سالها تلاش کرده است تا مفاهیم دفاع غیرمسلحانه را در ساختار کشور نهادینه کند. با این حال، وی با چالشهای جدی مانند محدودیت بودجه و ساختار کوچک سازمانی روبرو بوده است. مواضع او در خصوص نفوذ سایبری دشمن از طریق ابزارهای دیجیتال، استفاده از هوش مصنوعی، و همچنین اظهارات جنجالبرانگیز در مورد تهدیدات زیستی و اقلیمی، او را به یکی از سوژههای اصلی رسانهها تبدیل کرده است. انتصاب جدید او به عنوان دستیار ویژه رئیسجمهور، مأموریت تقویت همافزایی دستگاههای اجرایی برای تحکیم فرهنگ پدافند غیرعامل را به او محول کرده است.
